Tranh sơn dầu là gì? 9 điều bạn nên biết về tranh sơn dầu

Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng nghe đến tranh sơn dầu, vốn dĩ là một đề tài vô cùng quen thuộc với những người yêu thích tranh ảnh, nghệ thuật và hội họa.

Vậy sơn dầu là gì? Tranh sơn dầu là gì? Và chúng bắt nguồn từ đâu? Bài viết sau sẽ giải đáp thắc mắc cho bạn

sơn dầu là gì

1. Sơn dầu là gì?

Sơn dầu (Oil Paint) hay màu dầu là một loại họa phẩm bao gồm các sắc tố màu (pigment) thường có dạng bột khô được nghiền kĩ với dầu hạt lanh. Chất lượng của sơn dầu thay đổi dựa trên chất lượng, mức độ mịn của sắc tố màu được sử dụng và môi trường sử dụng.

Do vậy, thành phần của sơn dầu chính bao gồm: sắc tố màu (dạng bột khô) + dầu lanh/dầu cù túc hoặc dầu óc chó.

Bạn có thể làm cho sơn dầu lỏng hơn bằng cách pha trộn với nhiều dầu hơn hoặc thêm một dung môi nào đó. Tuy nhiên, bạn cần phải có kiến thức chuyên môn nếu không muốn sơn dầu bị hỏng bởi những phản ứng hóa học giữa các chất màu. Thường thì sơn dầu ở dạng ổn định nhất của nó khi ở trong ống màu và bạn không nên pha chế gì thêm nếu không có kiến thức gì.

Sơn dầu vẽ tranh không thấm nước và có độ dẻo cũng như độ che phủ mạnh. Sơn dầu có thể dễ dàng phủ lên các màu sơn khác.

2. Tranh sơn dầu là gì?

Tranh sơn dầu (tiếng anh là Oil Painting) là loại tranh sử dụng sơn dầu làm chất màu chính để tạo nên một bức tranh. Và tranh sơn dầu cũng được gọi theo tên của chất liệu vẽ tranh đó.

Tranh sơn dầu và tranh màu nước là 2 chất liệu chính được sử dụng để vẽ tranh hiện nay. Nếu chỉ so sánh riêng về độ bền thì chắc chắn, tranh sơn dầu hơn hẳn tranh màu nước.

Không phải khi mới ra đời, tranh sơn dầu đã phổ biến như hiện tại mà phải trải qua một khoảng thời gian lịch sử khá dài. Xuất hiện vào thế kỷ 5 tới thế kỷ 10 nhưng cho đến thế kỷ 15, tranh sơn dầu mới thực sự phổ biến và được phát triển cho tới ngày nay. Và giờ đây, tranh sơn dầu chính là phương tiện được đa số họa sĩ lựa chọn để truyền tải những ý tưởng, cảm xúc của mình thành các tác phẩm nghệ thuật.

Những bức tranh sơn dầu đầu tiên có tuổi đời lâu nhất được biết đến có từ năm 650 sau công nguyên và được tìm thấy tại thung lũng Bamiyan thuộc Afghanistan. Bức tranh sơn dầu này sử dụng dầu hạt óc chó và hoa anh túc.

tranh sơn dầu ở bamiyan

tranh sơn dầu ở bamiyan

Hai trong số những bức tranh sơn dầu phát hiện ở hang động tại Bamiyan (Afghanistan)

Dù sơn dầu là chất liệu mới du nhập vào Việt Nam nhưng rất nhiều họa sĩ nước ta đã thành công với nó. Tiêu biểu phải kể đến Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Tư Nghiêm và Bùi Xuân Phái.

Bạn có thể chiêm ngưỡng những bức tranh sơn dầu nổi tiếng tại Việt Nam để có thể hiểu được vì sao người ta xếp họ vào 2 nhóm nghệ sĩ kiệt xuất thời bấy giờ.

3. Tranh sơn dầu vẽ trên chất liệu gì?

Hầu hết mọi người chỉ quan tâm lựa chọn những bức tranh sơn dầu đẹp, phù hợp mà không mấy quan tâm đến chất liệu của những bức tranh sơn dầu đó như thế nào.

Trong khi đó, chất liệu dùng để vẽ tranh sơn dầu lại là một trong những yếu tố quyết định đến độ bền của tranh sau này.

Do đó, Tranh Alexander sẽ giúp bạn biết được tranh sơn dầu vẽ trên chất liệu gì, từ đó bạn có thể lựa chọn tranh sơn dầu một cách tốt nhất, phù hợp nhất.

Tranh sơn dầu vẽ trên gỗ

Gỗ là chính là chất liệu đầu tiên được các nghệ sỹ sử dụng tạp ta những tác phẩm nghệ thuật. Bởi lẽ, trong thời kỳ đó chất liệu gỗ được ưa chuộng và những tác phẩm hội họa thường chủ yếu được dùng để vẽ tượng, trang trí đồ gỗ, điêu khắc và các vật dụng ngoài trời.

Tranh sơn dầu vẽ trên vải canvas

Thay thế dần cho chất liệu bằng gỗ đó là vải canvas. Tranh sơn dầu bằng vải cavas có giá thành thấp và dễ vận chuyện hơn tranh sơn dầu gỗ rất nhiều.

Những bức tranh sơn dầu trên vải cavas có thể vẽ được những bức tranh với khổ lớn hơn và phù hợp với xu hướng chuyển giao và kinh doanh các tác phẩm hội họa bắt đầu được phát triển rộng rãi. Chất liệu này được sử dụng rộng rãi từ thế kỷ 15 và được phát triển cho đến tận ngày nay.

Tranh sơn dầu vẽ lên tường

Những bức tranh sơn dầu treo tường nổi tiếng trong văn hóa Phục Hưng thường được lấy cảm hứng từ những câu chuyện Kinh thánh và được vẽ trên tường của nhà thờ hoặc các hang đá thờ cúng thần linh. Những bức tranh này vẫn đang còn tồn tại và được bảo quản hết sức cẩn thận để có thể giữ vững màu sắc cho đến tận ngày nay.

Hiện nay, nhiều nơi cũng đã lựa chọn hình thức vẽ tranh sơn dầu lên tường để trang trí cho quán cafe, quán trà sữa, hay thâm chí là để trang trí cho ngôi nhà của mình.

Vẽ trên những nền chất liệu khác

Không chỉ được làm từ 3 chất liệu trên, tranh sơn dầu còn được sáng tạo trên nhiều chất liệu khác và sơn dầu có khả năng phù hợp với các chất liệu có độ thích ứng cao và dễ sử dụng như: Vải sơn, ván gỗ, giấy, gỗ ép, bìa cứng, tấm nền….

vẽ lên tường

4. Ưu điểm của tranh sơn dầu

Tại sao sơn dầu lại là chất màu được sử dụng ưu tiên hơn các chất liệu khác như acrylic hay màu nước? Câu trả lời đó là:

  • Sơn dầu rất linh hoạt, bạn có thể thay đổi thời gian khô của tranh và tính nhất quán của sơn bằng cách pha loãng sơn dầu và dầu bổ sung. Điều này cho phép bạn vẽ tranh với nhiều kỹ thuật vẽ khác nhau trong đó có pha trộn, tráng menkỹ thuật vẽ cọ khô.
  • Sơn dầu được ưa chuộng bởi những người vĩ đại nhất trong lĩnh vực hội họa. Thật khó để có thể chê bai sơn dầu khi có quá nhiều người họa sĩ đã thành công với chúng như vậy.
  • Tranh sơn dầu được các nhà sưu tầm nghệ thuật đánh giá cao hơn so với tranh arcylic. (tất nhiên không phải là tất cả).
  • Tranh sơn dầu lâu khô, thường vài ngày cho tới một tuần và trong thời gian đó, bạn có thể chỉnh sửa các chi tiết mình chưa ưng ý. Và nếu như một bức tranh sơn dầu lỗi, họa sĩ sẽ phải cạo hết lớp sơn dầu đi và vẽ lại từ đầu. Dầu trong là thứ duy nhất có thể giúp bong các lớp sơn dầu và là chất tẩy duy nhất đối với sơn dầu.
  • Tranh sơn dầu rất bền, tối thiểu có thể tồn tại 30 năm. Với các trường hợp bảo quản tốt có thể lên đến 80 hay 100 năm. Sau khi hoàn thành một bức tranh sơn dầu, có thể phủ lên một lớp sơn vecni để giúp bức tranh sáng bóng hơn.

5. Lưu ý khi lựa chọn tranh sơn dầu

Khi lựa chọn những bức tranh sơn dầu nhằm trang trí cho nội thất của gia đình, văn phòng của bạn trở nên mới mẻ, phong phú và đa dạng hơn cũng cần có những lưu ý nhất định nhằm tránh những trường hợp không mong muốn.

5 điều KHÔNG NÊN

- Nếu bạn đang lựa chọn tranh cho phòng ngủ thì tuyệt đối không nên chọn những bức tranh liên quan đến chiến tranh, bạo lực hay thể hiện sự phản cảm. Bởi lẽ, những bức tranh này có thể gây ảnh hưởng xấu đến tinh thần của bạn, làm bạn trở nên khó chịu ngay trong chính phòng ngủ của bạn.

- Nếu là văn phòng hay phòng khách bạn không nên chọn những bức tranh có gam màu tối, âm u. Vì nó có thể mang đến sự buồn bực, lo lắng khiến cho công việc và không gian sinh hoạt trở nên nặng nề, u uất.

- Bức tường phía Đông của phòng ngủ tương ứng với sức khỏe của gia đình. Chính vì vậy, bạn không nên bỏ trống bức tường này mà thay vào đó là những bức tranh sơn dầu tràn đầy sinh lực, tươi mới.

- Đối với những phòng có diện tích nhỏ, bạn không nên sử dụng những bức tranh lớn, khi đó vô hình chung sẽ khiến cho căn phòng của bạn bé hơn trước và ngược lại. Nếu căn phòng bạn khá lớn cũng không nên chọn những bức tranh quá bé.

- Ngoài ra, với phòng ngủ tuyệt đối cấm kỵ những bức tranh mang đậm phong thủy, không sử dụng gương hay những vật dụng có màu xanh nước biển trong không gian phòng.

5 điều NÊN

- Chọn tranh cho phòng ngủ bạn nên chọn những bức tranh nhẹ nhàng gợi cảm, bình yên. Với phòng khách những bức tranh sôi động, tươi mới sẽ là lựa chọn tốt nhất cho bạn.

- Không gian phòng và kích thước của nhữngbức tranh cần phù hợp và tỷ lệ thuận với nhau. Ví dụ như phòng rộng nên chọn tranh có kích thước lớn vừa phải với không gian phòng, phòng hẹp thì chọn tranh có kích thước nhỏ.

- Ở bức tường phía Bắc của căn phòng bạn nên treo bức tranh có chủ đề về biển, đài phun nước, thác nước vì theo như phong thủy thì những bức tranh này được đánh giá có ảnh hưởng tốt đến sự nghiệp của gia chủ.

- Nếu tranh treo ở bức tường phía Tây của căn phòng thì bạn nên lựa chọn những bức tranh trừu tượng để tạo nên phong cách mới mang hơi thể hiện đại và sự độc đáo cho căn phòng. 

- Nếu treo tranh ở bức tường phía Đông thì bạn nên ưu tiên chọ những bức ảnh của gia đình để tạo nên sự ấm cúng, giúp cuộc sống tràn đầy niềm vui. 

Theo đó, với những điều nên và không nên kể trên bạn có những lưu ý nhất định để có thể lựa chọn được những bức tranh phù hợp với không gian căn phòng của gia đình.

6. Cách treo tranh sơn dầu sao cho đẹp và có ý nghĩa

Khi bạn đã lựa chọn được một bức tranh sơn dầu để trang trí đẹp nhưng không biết cách treo sao cho phù hợp vô hình chung đã làm mất đi sự hài hòa của căn phòng và lãng phí bức tranh.

Vì vậy, tranh sơn dầu Alexander sẽ chia sẻ một số cách treo tranh sơn dầu hợp lý nhằm tăng thêm vẻ đẹp của không gian.

Treo tranh phía trên ghế sofa

Khoảng trống phía sau ghế sofa sẽ là vị trí tuyệt vời để treo một bức tranh sơn dầu xinh đẹp. Đây sẽ là cách treo tranh vô cùng hiệu quả bởi lẽ tranh sơn dầu sẽ làm khoảng trống trở nên sinh động, hài hòa và phù hợp hơn.

Treo tranh lên tường sau ghế sofa

Tuy nhiên, cách treo này cũng cần có một số lưu ý nhất định như cần chú ý đến các tỷ lệ giữa tranh và ghế sofa, giữa tranh với trần nhà.

Cụ thể với tỷ lệ treo tranh với trần nhà thì nếu phòng khách nhà bạn có diện tích chật và trần thấp thì bạn nên treo tranh lên phía cao hơn để ăn gian diện tích phòng. Còn nếu diện tích ổn hoặc rộng thì bạn nên treo tranh ở vừa tầm mắt. Còn đối với tỷ lệ giữa tranh và ghế sofa thì vị trí tốt nhất để treo tranh đó là cao hơn ghế sofa khoảng từ 12 – 22 cm so với ghế sofa.

Treo tranh sơn dầu cân xứng theo số lẻ

Khi bạn lựa chọn những bức tranh bộ như tranh sơn dầu tứ quý thì cách trưng bày với số lẻ sẽ là cách áp dụng tối ưu nhất tạo nên cảm giác thoáng và dễ chịu hơn rất nhiều cho người nhìn.

Bên cạnh đó, nếu bạn lựa chọn treo tranh sơn dầu theo số lẻ thì các bức tranh có tỷ lệ nhỏ sẽ rấp đẹp. Hay đơn giản hơn bạn có thể đặt bức tranh to nhân ở giữa và đặt những bức tranh nhỏ còn lại cân xứng 2 bên.

treo tranh cân xứng

Treo tranh sao cho cân xứng

Treo tranh chú ý đến kích thước tranh và khoảng tường trống

Kích thước giữa bức tranh với khoảng trống treo tranh và kích thước của căn phòng. Khi khoảng trống treo tranh lớn và căn phòng lớn bạn hãy chọn những bức tranh lớn và mang khuynh hướng hiện đại.

Ngược lại, không gian nhỏ thì bạn nên lựa chọn những bức tranh có tỷ lệ nhỏ tương xứng.

Chọn loại tranh phù hợp với không gian phòng

Nếu căn phòng của bạn có hơi hướng nội thất với cách trình bày cổ điển thì những bức tranh phá cách, hiện đại và sắp xếp không đối xứng sẽ không phù hợp và gây ra cảm giác khó chịu. Với căn phòng cổ điện thì bạn hãy lựa chọn bức tranh hiền hòa và sắp xếp cân xứng.

Lựa chọn thể loại tranh phù hợp với phong cách căn phòng

Đặc biệt, xu hướng treo tranh không theo quy tắc và yêu thích sự hài hòa pha trộn giữa hai phong cách cổ điển và hiện đại cũng được rất nhiều người lựa chọn.

Không nên treo tranh sơn thủy ở đầu giường

Dù tranh sơn thủy khi treo ở phòng khách mang lại rất nhiều may mắn, tài lộc cho gia chủ nhưng khi bạn treo trong phòng ngủ, nhất là trên đầu giường, người ta quan niệm rằng núi (“sơn”) sẽ đè và nước(“thủy”) sẽ lấn át thần trí của bạn, khiến phúc khí giảm.

Không nên treo tranh động vật có hình dáng kỳ quái

Không nên treo tranh các động vật ăn thịt (hổ, sư tử, ...) hoặc những con thú có hình hài quái dị, kì lạ trong phòng ngủ của cả trẻ nhỏ lẫn người lớn vì điều này sẽ ảnh hưởng xấu đến giấc ngủ của bạn, khiến bạn luôn trong trạng thái mỏi mệt, không minh mẫn, từ đó dẫn đến sức khỏe và tài vận giảm sút.

Không nên treo tranh sơn dầu chân dung người thân ở đầu giường

Việc lựa chọn mẫu tranh sơn dầu người thân ở đầu giường vì điều này sẽ khiến bạn có thêm nhiều áp lực trong cuộc sống.

Không treo tranh hình trẻ con trong phòng ngủ

Tranh sơn dầu chân dung hình trẻ con được treo trong phòng ngủ của những người trưởng thành sẽ gây ảnh hưởng đến ý thức bạn, khiến bạn suy nghĩ và hành động như một đứa trẻ.

Nên treo tranh sơn dầu theo bộ trong phòng ngủ vợ chồng

Đối với phòng ngủ dành riêng cho vợ chồng nhà bạn, chúng ta không nên treo tranh sơn dầu có hình ảnh đơn lẻ, mà tốt nhất nên treo tranh có đôi có cặp (ví dụ như tranh về đôi phụng hoàng, thiên nga,...) để gia tăng tình cảm vợ chồng.

Đó là những cách treo tranh giúp bạn có thể bày trí những bức tranh phù hợp và căn phòng của bạn trở nên hài hòa, xinh đẹp.

7. Công cụ vẽ tranh sơn dầu

Dưới đây là một số dụng cụ vẽ tranh sơn dầu cơ bản:

  • Trước đây người ta thường dùng cọ để vẽ tranh sơn dầu. Tuy nhiên hiện giờ cũng có thể sử dụng dao, chổi cứng hoặc bay để vẽ.
  • Giá vẽ (giá để đựng các bề mặt vẽ).
  • Bảng màu sơn dầu cơ bản
  • Bề mặt để vẽ (thường là vải canvas)
  • Dung môi không mùi
  • Dầu hạt lanh
  • Khăn (để lau bàn chải của bạn)

bộ dụng cụ vẽ tranh sơn dầu

8. Các màu cơ bản trong bảng màu sơn dầu

Thường thì họa sĩ sẽ dùng rất ít màu trong bảng màu. Bởi vì họ có cách pha trộn màu sắc. Tối thiểu cần phải có một màu đỏ, xanh, vàng và trắng.

Và dưới đây là một số màu cơ bản:

  • Màu xanh Ultramarine
  • Màu xanh cô-ban
  • Màu vàng Cadmium
  • Màu hoàng thổ vàng
  • Màu vàng Cadmium sáng
  • Màu cam Cadmium
  • Màu đỏ Cadmium
  • Màu đỏ thẫm Alizarin
  • Màu titan trắng

bộ màu tranh sơn dầu

Bộ hộp màu sơn dầu

9. Các quy định trong vẽ tranh sơn dầu

Cũng như các công việc khác, vẽ tranh sơn dầu cũng cần phải tuân theo các quy tắc nếu không bức tranh của bạn sẽ nhanh chóng bị hỏng.

Thứ nhất, Fat over lean – “Chất béo hơn nạc”: Sơn dầu về cơ bản là các sắc tố màu được pha trộn với nhau bởi một loại dầu khô. Càng nhiều dầu, sơn sẽ càng “béo” và càng chậm khô đi. Nói chung là nếu bạn cần phải chắc chắn các lớp sơn trên cùng “béo” hơn (hoặc nhiều dầu hơn) so với các lớp thấp hơn, nếu không các lớp trên cùng sẽ khô nhanh hơn và các lớp bên dưới sẽ bị nứt.

Thứ hai, Thick over thin – Dày trên mỏng: Tương tự quy tắc trên, bạn cần phải chắc chắn lớp sơn phía trên sẽ dày hơn lớp sơn phía dưới vì sơn dày thường sẽ khô chậm hơn các lớp sơn mỏng.

Tuy nhiên, bạn sẽ không phải quan tâm nhiều đến các quy tắc này khi sử dụng sơn từ ống vì chúng có thời gian khô tương đương nhau. Mặc dù thời gian khô cũng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố từ bên ngoài.

> Tìm hiểu thêm về: Tranh sơn mài là gì?