Tranh sơn dầu là gì?

 Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng nghe đến tranh sơn dầu, vốn dĩ là một đề tài vô cùng quen thuộc với những người yêu thích tranh ảnh, nghệ thuật và hội họa.

Vậy sơn dầu là gì? Tranh sơn dầu là gì? Và chúng bắt nguồn từ đâu? Bài viết sau sẽ giải đáp thắc mắc cho bạn

sơn dầu là gì

Trước hết, tôi sẽ cho các bạn biết bài viết này bao gồm những phần sau :

1. Sơn dầu là gì

2. Tranh sơn dầu là gì

3. Sự hình thành và phát triển của tranh sơn dầu

4. Ưu điểm của tranh sơn dầu so với những loại tranh khác

5. Các dụng cụ cần thiết khi vẽ tranh sơn dầu

6. Bảng màu sơn dầu gồm những gì

7. “Quy tắc” khi vẽ tranh sơn dầu

Và chúng ta cùng tìm hiểu từng nội dung nhé.

1. Sơn dầu là gì?

Trước khi tìm hiểu tranh sơn dầu thì chúng ta cần phải biết rõ được sơn dầu là gì đã.

Sơn dầu (Oil Paint) hay màu dầu là một loại họa phẩm bao gồm các sắc tố màu (pigment) thường có dạng bột khô được nghiền kĩ với dầu hạt lanh. Chất lượng của sơn dầu thay đổi dựa trên chất lượng, mức độ mịn của sắc tố màu được sử dụng và môi trường sử dụng.

Bạn có thể làm cho sơn dầu lỏng hơn bằng cách pha trộn với nhiều dầu hơn hoặc thêm một dung môi nào đó. Tuy nhiên, bạn cần phải có kiến thức chuyên môn nếu không muốn sơn dầu bị hỏng bởi những phản ứng hóa học giữa các chất màu. Thường thì sơn dầu ở dạng ổn định nhất của nó khi ở trong ống màu và bạn không nên pha chế gì thêm nếu không có kiến thức gì.

Sơn dầu không thấm nước và có độ dẻo cũng như độ che phủ mạnh. Sơn dầu có thể dễ dàng phủ lên các màu sơn khác.

2. Tranh sơn dầu là gì?

Tranh sơn dầu (tiếng anh là Oil Painting) là loại tranh sử dụng sơn dầu làm chất màu chính để tạo nên một bức tranh. Và tranh sơn dầu cũng được gọi theo tên của chất liệu vẽ tranh đó.

Không phải khi mới ra đời, tranh sơn dầu đã phổ biến như hiện tại mà phải trải qua một khoảng thời gian lịch sử khá dài. Xuất hiện vào thế kỷ 5 tới thế kỷ 10 nhưng cho đến thế kỷ 15, tranh sơn dầu mới thực sự phổ biến và được phát triển cho tới ngày nay. Và giờ đây, tranh sơn dầu chính là phương tiện được đa số họa sĩ lựa chọn để truyền tải những ý tưởng, cảm xúc của mình thành các tác phẩm nghệ thuật.

Những bức tranh sơn dầu đầu tiên có tuổi đời lâu nhất được biết đến có từ năm 650 sau công nguyên và được tìm thấy tại thung lũng Bamiyan thuộc Afghanistan. Bức tranh sơn dầu này sử dụng dầu hạt óc chó và hoa anh túc.

tranh sơn dầu ở bamiyan

tranh sơn dầu ở bamiyan

Hai trong số những bức tranh sơn dầu phát hiện ở hang động tại Bamiyan (Afghanistan)

Tranh sơn dầu thường được vẽ trên nền vải canvas, là bề mặt dùng để vẽ tranh phổ biến vào thế kỷ 15-16. Trước đó, người ta thường vẽ sơn dầu lên gỗ hoặc đá.

3. Lịch sử hình thành và phát triển của sơn dầu

Như đã đề cập ở trên, vào năm 2008 người ta đã phát hiện ra bức tranh sơn dầu có tuổi đời lâu nhất, được vẽ trên đá vào khoảng năm 650 sau công nguyên tại thung lũng Bamiyan, Afghanistan với chất liệu là dầu hạt óc chó và cây anh túc.

Thời kỳ trung cổ, các nền văn minh Địa trung hải đã sử dụng dầu thực vật để sử dụng trong hội họa, dầu hạt lanh không được sử dụng vì nó khô rất chậm, sẫm màu và dễ nứt, không giống như mastic và sáp (2 loại chất màu khác được sử dụng trong sơn dầu).

Các nhà văn Hy Lạp đã có những ghi chép công thức kết hợp các loại dầu khô như dầu quả óc chó, cây anh túc, cây gai dầu, hạt thông, hạt thầu dầu và hạt lanh. Khi kết hợp, các loại dầu trở nên dẻo, có thể sử dụng làm vecni (loại sơn đánh bóng) để bịt kín và bảo vệ các bức tranh khỏi nước.

Thời kỳ phục hưng, đến thời kỳ của anh em họa sỹ Van Eyck đã có những bước tiến dài trong tranh sơn dầu. Hỗn hợp màu do Van Eyck tạo ra với thủy tinh, xương nung và các sắc tố khoáng được đun sôi trong dầu hạt lanh cho đến khi đạt trạng thái “nhớt nhớt”, các loại dầu này ít bị oxy hóa bởi ánh sáng từ mặt trời.

Thánh Phanxicô tiếp nhận thánh tích - Van Eyck

Chân dung của Arnolfini

Chân dung của Arnolfini - Van Eyck

Chân dung của Margnet (vợ của Van Eyck) - Van Eyck

4. Ưu điểm của tranh sơn dầu

Tại sao sơn dầu lại là chất màu được sử dụng ưu tiên hơn các chất liệu khác như acrylic hay màu nước? Câu trả lời đó là:

  • Sơn dầu rất linh hoạt, bạn có thể thay đổi thời gian khô của tranh và tính nhất quán của sơn bằng cách pha loãng sơn dầu và dầu bổ sung. Điều này cho phép bạn vẽ tranh với nhiều kỹ thuật vẽ khác nhau trong đó có pha trộn, tráng menkỹ thuật vẽ cọ khô.
  • Sơn dầu được ưa chuộng bởi những người vĩ đại nhất trong lĩnh vực hội họa. Thật khó để có thể chê bai sơn dầu khi có quá nhiều người họa sĩ đã thành công với chúng như vậy.
  • Tranh sơn dầu được các nhà sưu tầm nghệ thuật đánh giá cao hơn so với tranh arcylic. (tất nhiên không phải là tất cả).
  • Tranh sơn dầu lâu khô, thường vài ngày cho tới một tuần và trong thời gian đó, bạn có thể chỉnh sửa các chi tiết mình chưa ưng ý. Và nếu như một bức tranh sơn dầu lỗi, họa sĩ sẽ phải cạo hết lớp sơn dầu đi và vẽ lại từ đầu. Dầu trong là thứ duy nhất có thể giúp bong các lớp sơn dầu và là chất tẩy duy nhất đối với sơn dầu.
  • Tranh sơn dầu rất bền, tối thiểu có thể tồn tại 30 năm. Với các trường hợp bảo quản tốt có thể lên đến 80 hay 100 năm. Sau khi hoàn thành một bức tranh sơn dầu, có thể phủ lên một lớp sơn vecni để giúp bức tranh sáng bóng hơn.

5. Công cụ vẽ tranh sơn dầu

Dưới đây là một số dụng cụ vẽ tranh sơn dầu cơ bản:

  • Trước đây người ta thường dùng cọ để vẽ tranh sơn dầu. Tuy nhiên hiện giờ cũng có thể sử dụng dao, chổi cứng hoặc bay để vẽ.
  • Giá vẽ (giá để đựng các bề mặt vẽ).
  • Bảng màu sơn dầu cơ bản
  • Bề mặt để vẽ (thường là vải canvas)
  • Dung môi không mùi
  • Dầu hạt lanh
  • Khăn (để lau bàn chải của bạn)

bộ dụng cụ vẽ tranh sơn dầu

6. Các màu cơ bản trong bảng màu sơn dầu

Thường thì họa sĩ sẽ dùng rất ít màu trong bảng màu. Bởi vì họ có cách pha trộn màu sắc. Tối thiểu cần phải có một màu đỏ, xanh, vàng và trắng.

Và dưới đây là một số màu cơ bản:

  • Màu xanh Ultramarine
  • Màu xanh cô-ban
  • Màu vàng Cadmium
  • Màu hoàng thổ vàng
  • Màu vàng Cadmium sáng
  • Màu cam Cadmium
  • Màu đỏ Cadmium
  • Màu đỏ thẫm Alizarin
  • Màu titan trắng

bộ màu tranh sơn dầu

Bộ hộp màu sơn dầu

7. Các quy định trong vẽ tranh sơn dầu

Cũng như các công việc khác, vẽ tranh sơn dầu cũng cần phải tuân theo các quy tắc nếu không bức tranh của bạn sẽ nhanh chóng bị hỏng.

Thứ nhất, Fat over lean – “Chất béo hơn nạc”: Sơn dầu về cơ bản là các sắc tố màu được pha trộn với nhau bởi một loại dầu khô. Càng nhiều dầu, sơn sẽ càng “béo” và càng chậm khô đi. Nói chung là nếu bạn cần phải chắc chắn các lớp sơn trên cùng “béo” hơn (hoặc nhiều dầu hơn) so với các lớp thấp hơn, nếu không các lớp trên cùng sẽ khô nhanh hơn và các lớp bên dưới sẽ bị nứt.

Thứ hai, Thick over thin – Dày trên mỏng: Tương tự quy tắc trên, bạn cần phải chắc chắn lớp sơn phía trên sẽ dày hơn lớp sơn phía dưới vì sơn dày thường sẽ khô chậm hơn các lớp sơn mỏng.

Tuy nhiên, bạn sẽ không phải quan tâm nhiều đến các quy tắc này khi sử dụng sơn từ ống vì chúng có thời gian khô tương đương nhau. Mặc dù thời gian khô cũng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố từ bên ngoài.